Nieuwe wet- en regelgeving, bezuinigingen, digitalisering, AI of nieuwe bestuurlijke prioriteiten. De verandering verschilt. Maar binnen gemeenten keren vaak dezelfde vragen terug. 'Wie gaat dit oppakken?' 'Wie weet hoe dit proces loopt?' 'Welke afdelingen, teams, processen en systemen worden hierdoor geraakt?' Moet je deze antwoorden iedere keer opnieuw bij elkaar zoeken? Dan kost verandering onnodig veel tijd, geld en capaciteit. Volwassen procesmanagement helpt een gemeente om beter voorbereid te zijn op veranderingen, efficiënter te werken en processen continu te verbeteren.
.png)
Een nieuwe verandering betekent voor gemeenten vaak opnieuw uitzoeken wat er precies wordt geraakt. Terwijl verschillende veranderingen vaak grotendeels om dezelfde basisinformatie vragen.
Om te bepalen wat bijvoorbeeld nieuwe wetgeving, cybersecurity of veranderende dienstverlening voor je gemeente betekent, wil je niet alleen weten wat er inhoudelijk verandert. Je wilt ook snel kunnen zien welke processen worden geraakt, welke afdelingen en systemen daarbij betrokken zijn, wie verantwoordelijk is en waar afhankelijkheden liggen.
In de basis wil je bij iedere verandering drie vragen kunnen beantwoorden:
''Je wilt bij een nieuwe verandering eigenlijk direct kunnen bepalen waar die de gemeente raakt. Is die informatie versnipperd, verouderd of alleen aanwezig in de hoofden van medewerkers, dan verlies je kostbare tijd. Zeker met schaarse capaciteit en beperkte budgetten is dat terugkerende uitzoekwerk zonde,'' zegt Yoram van Maanen, Business Process Management-consultant en Solution Lead bij VertX.
Kimberley van de Logt, Business Process Management-consultant bij VertX, ziet dat organisaties bij verandering soms te snel in de actiestand schieten. ''Wat ik in de praktijk vaak zie, is dat organisaties bij een nieuwe verandering direct gaan rennen. Pas later wordt duidelijk dat het efficiënter was geweest om vooraf scherp te krijgen wat er nodig is, waar de verandering de organisatie raakt en hoe je de uitvoering organiseert.''
Moet je bij iedere nieuwe verandering opnieuw achterhalen welke processen worden geraakt, wie verantwoordelijk is en welke afdelingen van elkaar afhankelijk zijn? Dan is dat niet alleen een vraagstuk binnen die ene verandering. Het zegt ook iets over hoe procesmanagement binnen je organisatie is ingericht.
.png)
Volwassen procesmanagement helpt je gemeente om beter voorbereid te zijn op verandering en te werken aan structurele procesverbetering. Dat betekent niet dat iedere verandering voorspelbaar wordt. Nieuwe wetgeving, cybersecurity of veranderende dienstverlening vraagt nog steeds om een inhoudelijke analyse. Het verschil zit in het vertrekpunt.
Zijn processen, verantwoordelijkheden, systemen en onderlinge afhankelijkheden inzichtelijk? Dan hoef je niet telkens te beginnen met: 'Wie weet hoe dit proces eigenlijk loopt?' Je kunt sneller naar: 'Dit zijn de processen die worden geraakt. Hier ligt het eigenaarschap. Deze teams en systemen zijn betrokken. En dit zijn de afhankelijkheden waarmee we rekening moeten houden.'
Procesvolwassenheid laat zien hoe structureel en samenhangend procesmanagement binnen jouw gemeente is georganiseerd, toegepast en geborgd. Daarbij kan je gemeente op het ene onderdeel al ver zijn, terwijl op een ander onderdeel nog grote verbeterkansen liggen.
"Een proces kan keurig zijn vastgelegd in een BPM-tool zoals Mavim, terwijl medewerkers op de werkvloer nog met een eigen checklist of een oud document op de gedeelde schijf werken. Op papier lijkt het proces dan volwassen. In de dagelijkse praktijk kan dat heel anders zijn", zegt Kimberley.
Goed vastgelegde processen betekenen dus niet automatisch dat medewerkers ook volgens die processen werken. Juist daarom begint het verhogen van de procesvolwassenheid niet automatisch met nieuwe procesmodellen, andere governance of nieuwe tooling.
.png)
"De ambitie om procesvolwassenheid te verhogen is binnen veel organisaties aanwezig. De lastigere vraag is vaak: waar en hoe beginnen we?", zegt Kimberley.
Volgens Yoram begint dat met een fundamentelere vraag: "Waar staat procesmanagement nu binnen je gemeente?"
"Breng eerst in kaart wat al goed staat, waar knelpunten zitten en waar de grootste verbeterkansen liggen. Zo voorkom je dat je investeert in tooling, documentatie of een nieuwe werkwijze zonder te weten of daar daadwerkelijk de grootste winst te behalen is."
Een nulmeting van de procesvolwassenheid helpt je gemeente om gericht prioriteiten te stellen, in plaats van alles tegelijk te willen veranderen. Pas wanneer je weet waar je staat, kun je bepalen welke verbeteringen de meeste waarde opleveren.
Met de BPM Maturity Scan van VertX breng je aan de hand van 15 bouwstenen de procesvolwassenheid van jouw gemeente in kaart. Je ontdekt wat al goed gaat, waar de grootste verbeterkansen liggen en welke stappen je kunt zetten om je procesvolwassenheid te verhogen.
Ontdek waar jouw gemeente kan verbeteren. Vraag de BPM Maturity Scan aan.
Want de volgende verandering komt. De vraag is hoeveel je gemeente dan opnieuw moet uitzoeken.
Yoram van Maanen en Kimberley van de Logt zijn Business Process Management-consultants bij VertX. Yoram heeft ruime ervaring met procesverbetering en BPM-implementaties bij onder andere Rabobank, Damen, het Ministerie van VWS, het Ministerie van Financiën en gemeente Almelo. Kimberley brengt haar BPM-expertise als procesconsultant in de praktijk bij verschillende gemeenten, waaronder Hilversum, Meppel en Emmen. Vanuit die ervaring helpen zij gemeenten om procesmanagement zo in te richten dat het niet alleen op papier goed staat, maar iedere dag helpt om slimmer en effectiever te werken.